EnglishPolishIcelandic

FAQs

Algengar spurningar

Algengar spurningar 

Orðabók

Íslensk orð útskýrð 

Valin íslensk orð útskýrð á ýmsum tungumálum. 

Réttindi starfsmanna

Það eru viss atriði sem allir starfsmenn verða að hafa í huga. Laun verða að vera í samræmi við kjarasamninga og vinnutími má ekki vera lengri en sá vinnutími sem lög og kjarasamningar heimila. Orlof verður einnig að greiða í samræmi við lög og kjarasamninga.

 

Greiða þarf laun í veikinda- eða meiðslaleyfi og starfsmaður þarf að fá launaseðil þegar laun eru greidd. Vinnuveitandinn verður að greiða skatta af öllum launum og þarf að greiða iðgjöld til viðkomandi lífeyrissjóða og verkalýðsfélaga.

Við höfum öll mannréttindi: Atvinnutengd réttindi

Myndband um réttindi á vinnumarkaði á Íslandimeð ýmsum gagnlegum upplýsingum um réttindi launafólks og reynslu fólks sem hefur hlotið alþjóðlega vernd á Íslandi.

 

Gert af Amnesty International á Íslandi og Mannréttindamiðstöð Íslands. Fleiri myndbönd má finna hér.

Launað frí

Allir launþegar eiga rétt á að minnsta kosti tveimur frídögum fyrir hvern mánuð í starfi á orlofsárinu (1. maí til 30. apríl). Lágmarks orlofsréttur er því 24 dagar á ári, miðað við fullt starfshlutfall. Starfsmenn verða að hafa samráð við vinnuveitanda sinn þegar þeir taka sér frí frá vinnu.

 

Vinnuveitandinn leggur að lágmarki 10.17% af launum á sérstakan bankareikning sem er í nafni starfsmannsins. Þessi upphæð kemur í stað launa þegar vinnuveitandi tekur sér frí frá vinnu vegna sumarleyfis.

 

Verði starfsmaðurinn veikur meðan hann er í sumarfríi sínu, þá teljast veikindadagar ekki sem orlofsdagar og dragast því ekki frá þeim dögum sem starfsmaðurinn á rétt á. Ef veikindi eiga sér stað í sumarfríi þarf starfsmaðurinn að leggja fram heilbrigðisvottorð þegar hann snýr aftur til starfa. Starfsmaðurinn verður að nýta þá daga sem hann á inni fyrir 31. maí árið eftir.

Vinnutími

Vinnutími fer eftir sérstökum lögum. ÞAu veita starfsmönnum rétt til ákveðinna hvíldartíma, matar- og kaffitíma og lögbundinna frídaga. Venjuleg vinnuvika á Íslandi er 40 klukkustundir frá mánudegi til föstudags. 11 tíma samfelld hvíld er lágmark á 24 tíma fresti.

 

Starfsmenn eiga rétt á matar- og kaffitímum meðan á vinnudegi stendur. Ef starfsmaður samþykkir að vinna í hléum ætti að greiða fyrir eins og um yfirvinnu sé að ræða. Matarhlé ætti að vera 30 - 60 mínútur, ógreitt.

 

Starfsmenn ættu að fá sér einn kaffisopa fyrir hádegi og einn eftir hádegi. Hléið er frá 15 til 35 mínútur og telst greitt fyrir vinnutíma.

 

Laun eru greidd í fríum og öðrum frídögum. Ef einhver vinnur í fríi ætti hann að fá greitt aukalega fyrir það.

 

Á „aðal“ frídögum (nýársdagur og gamlársdagur eftir klukkan 12, föstudagurinn langi, páskadagur, hvítasunnudagur, 17. júní, aðfangadagur eftir klukkan 12 og jóladagur), þessa daga, ef starfsmaður vinnur, ætti hann að fá hærri laun en venjuleg yfirvinnulaun.

 

Á öðrum frídögum (annar í jólum, skírdagur, páskadagur, sumardagurinn fyrsti, uppstigningardagur, 1. maí, annar í hvítasunnu, fyrsti mánudagurinn í ágúst) fær starfsmaður greidda yfirvinu.

Veikindaleyfi meðan á vinnu stendur

Ef þú getur ekki mætt í vinnuna vegna þess að þú ert veikur, ættir þú að fá greidd laun í ákveðinn fjölda daga. Til að fá sjúkradagpeninga verður þú að hafa unnið í að minnsta kosti einn mánuð hjá sama vinnuveitanda. Eftir einn mánuð hefur starfsmaðurinn rétt á tveimur greiddum veikindadögum í hverjum mánuði. Fjöldi veikindadaga eykst eftir 2, 3 og 5 ár hjá sama vinnuveitanda.

 

Strax fyrsta ráðningardaginn hefur starfsmaðurinn rétt til að fá dagvinnulaun í allt að þrjá mánuði eftir vinnuslys. Vinnutengd meiðsli fela í sér meiðsli sem urðu við vinnu, í erindagjörðum sem tengjast vinnu og einnig á leið til og frá vinnu.

 

Starfsmenn sem eru fjarverandi, vegna veikinda eða slysa, lengur en réttur þeirra til launa nær, geta sótt um dagpeningagreiðslur úr veikindasjóði stéttarfélags síns.

Bætur vegna veikinda eða slysa

Þeir sem eru án tekna í veikindum eða vegna slyss geta átt rétt á bótum, daglegum greiðslum frá Tryggingastofnun ríkisins.

Skilyrði

 

Starfsmaðurinn þarf að ...

- vera tryggður á Íslandi.

- vera algjörlega óvinnufær í 21 dag samfellt (óvinnufærni staðfest af lækni).

- hafa alfarið þurft að leggja niður störf sín eða orðið fyrir töfum á námi.

- vera hættur að fá launatekjur (ef einhverjar voru fyrir).

- vera 16 ára eða eldri.

 

Rafræn umsókn er aðgengileg í réttindagátt á vefsíðu Sjúkratrygginga Íslands.

 

Það er líka hægt að fylla út umsókn (DOC skjal) vegna sjúkradagpeninga og skila þeim til Sjúkratrygginga Íslands eða til fulltrúa sýslumanna utan höfuðborgarsvæðisins.

 

  • Sjúkradagpeningar eru greiddir frá 15. degi veikinda ef umsækjandi er óvinnufær í að minnsta kosti 21 dag.
  • Greiða má sjúkradagpeninga tveimur mánuðum aftur í tímann frá því að umsóknin og öll nauðsynleg skjöl berast. Heimilt er að framlengja þetta tímabil í allt að sex mánuði ef rétturinn er ótvíræður.
  • Greiða má sjúkradagpeninga í allt að 52 vikur á 24 mánaða fresti.
  • Fyrir árið 2021 eru fullir sjúkradagpeningar 1,940 krónur á dag og hálfir kr. 970. Viðbót fyrir börn er 533 kr.

 

Fjárhæðir sjúkradagpeninga frá Sjúkratryggingum Íslands uppfylla ekki framfærsluviðmið. Það er því mikilvægt að einstaklingar kanni rétt sinn til greiðslna frá stéttarfélögum og félagsþjónustu sveitarfélaga.

 

Hafa ber í huga

 

- Sjúkradagpeningar eru ekki greiddir fyrir sama tímabil og endurhæfingarlífeyrir frá Tryggingastofnun ríkisins.

- Sjúkradagpeningar eru ekki greiddir fyrir sama tímabil og slysabætur frá Sjúkratryggingum Íslands.

- Sjúkradagpeningar eru ekki greiddir samhliða greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði.

- Sjúkradagpeningar eru ekki greiddir samhliða atvinnuleysisbótum frá Vinnumálastofnun. Það getur þó verið réttur til sjúkradagpeninga ef atvinnuleysisbætur falla niður vegna veikinda.

Endurhæfingarlífeyrir eftir veikindi eða slys

Endurhæfingarlífeyrir er ætlaður þeim sem eru óvinnufærir vegna veikinda eða slysa og eru í endurhæfingu til að snúa aftur á vinnumarkaðinn. Meginskilyrði fyrir veitingu endurhæfingarlífeyris er að umsækjandi taki þátt í endurhæfingu undir eftirliti fagaðila með það að markmiði að geta unnið.

 

Nánari upplýsingar um endurhæfingarlífeyri er að finna á vefsíðu Tryggingastofnunar ríkisins. Hægt er að óska eftir upplýsingum í gegnum Þetta form.

Laun

Launagreiðslum verður að fylgja launaseðill sem gefur skýrt til kynna upphæðina sem greidd er, hvernig þessi upphæð er reiknuð og hvaða gjöld hafa verið dregin frá. Upplýsingar um skattgreiðslur, orlofsgreiðslur og aðra þætti sem koma fram á launaseðlum.

Skattar

Yfirlit yfir skatta, skattafslátt, skattkort, skattskil og önnur skattatengd mál á Íslandi má finna hér.

Atvinnuleysisbætur

Annars staðar hér á vefsíðu MCC er að finna upplýsingar um atvinnuleysisbætur og annan fjárhagsstuðning.

Öryggisstillingar
Við notum kökur til að bæta upplifun þína meðan þú notar vefsíðu okkar. Ef þú ert að nota þjónustu okkar í gegnum vafra geturðu takmarkað, lokað á eða fjarlægt smákökur í gegnum stillingar vafrans þíns. Við notum einnig efni og forskriftir frá þriðja aðila sem kunna að nota rakningartækni. Þú getur veitt samþykki þitt hér að neðan til að leyfa slíkan þriðja aðila. Fyrir frekari upplýsingar um vafrakökur sem við notum, gögn sem við söfnum og hvernig við vinnum úr þeim, vinsamlegast athugaðu Friðhelgisstefna