:
63 fyrir 'T'
TALKENNARI
talkennari hefur sérmenntun og réttindi til þess að starfa við talþjálfun, sérstaklega í skólum, t.d. við að aðstoða börn sem ekki hafa náð að mynda erfið hljóð
TALMEINAFRÆÐINGUR
talmeinafræðingur hefur sérmenntun og réttindi til þess að starfa við talþjálfun, t.d. á sjúkrahúsum eða í skólum, t.d. við að leiðbeina þeim sem hafa misst tök á málinu vegna sjúkdóms eða slyss
TALSMAÐUR
talsmaður er sá sem kemur fram fyrir hönd t.d. fyrirtækis eða samtaka og talar máli þeirra
TALÞJÁLFUN
talþjálfun er kennsla og þjálfun hjá talmeinafræðingi eða talkennara sem miðar að því að auka færni fólks til að tala; börn sem stama þurfa t.d. á talþjálfun að halda og fullorðnir geta þurft á talþjálfun að halda eftir slys eða veikindi
TANNLÆKNA-KOSTNAÐUR
tannlæknakostnaður er kostnaður við að fá þjónustu tannlæknis
TANNLÆKNAVAKT
tannlæknavakt er neyðarþjónusta fyrir þá sem þurfa nauðsynlega að hitta tannlækni þegar lokað er á öðrum tannlæknastofum
TANNLÆKNINGAR
tannlæknar stunda tannlækningar þegar þeir fylgjast með tannheilsu fólks og gera við tennurnar eftir því sem með þarf
TANNLÆKNIR
tannlæknir er læknir sem fylgist með tannheilsu fólks sem leitar til hans og gerir við tennurnar ef þess þarf
TANNRÉTTINGAR
tannréttingar eru meðferð hjá sérmenntuðum tannlækni sem miðar að því að rétta skakkar tennur eða skakkt bit; tannlæknir metur þörf fólks fyrir tannréttingar
TANNVIÐGERÐIR
tannviðgerðir eru viðgerðir á tönnum sem tannlæknar framkvæma
TEKJULAUS
ef maður er tekjulaus þá hefur maður engar tekjur
TEKJUMARK
tekjumark er ákveðin upphæð sem fólk má hafa í tekjur án þess að t.d. bætur og lífeyrir frá ríkinu skerðist
TEKJUR
tekjur eru peningar sem maður fær t.d. fyrir atvinnu, úr lífeyrissjóði eða af því að reka fyrirtæki
TEKJUSKATTUR
tekjuskattur er skattur sem maður þarf að borga af þeim tekjum sem maður hefur
TEKJUSTOFN
fólk fær tekjur úr ákveðnum tekjustofni; tekjustofn getur verið laun fyrir atvinnu, tekjur úr fyrirtækjarekstri eða tekjur úr lífeyrissjóði
TEKJUTENGDUR
ef greiðsla fyrir eitthvað er tekjutengd þá miðar upphæð hennar við þær tekjur sem maður hefur
TEKJUTRYGGING
tekjutrygging er sérstök greiðsla sem elli- og örorkulífeyrisþegar eiga rétt á úr almannatryggingum; upphæð tekjutryggingar fer eftir því hversu háar tekjur fólk og makar þess hafa
TEKJUTRYGGINGAR-AUKI
tekjutryggingarauki er sérstök greiðsla sem elli- og örorkulífeyrisþegar geta átt rétt á úr almannatryggingum ef þeir eru með mjög lágar tekjur
TÉKKAREIKNINGUR
tékkareikningur er bankareikningur sem maður getur tekið peninga út af með ávísun eða debetkorti
TÉKKI
tékki merkir það sama og ávísun
TEXTÍLMENNT
textílmennt er námsgrein sem er kennd í grunnskólum og felst í því að kenna börnum ýmiss konar handavinnu, t.d. að prjóna og sauma
TILBOÐ
vörur sem eru á tilboði í verslun eru á lægra verði en venjulega; ef maður gerir tilboð í eitthvað sem maður ætlar að kaupa þá býður maður ákveðna fjárhæð fyrir það
TILKYNNA
þegar maður tilkynnir eitthvað þá lætur maður vita af því
TILKYNNING
það er tilkynning þegar einhver tilkynnir eitthvað
TILKYNNINGARSKYLDA
tilkynningarskylda felst í því að fólk verður að láta t.d. yfirvöld vita um ákveðin mál
TÍMABIL
tímabil er ákveðinn afmarkaður tími, t.d. ein vika eða einn mánuður
TÍMABUNDINN
ef eitthvað er tímabundið þá varir það aðeins í takmarkaðan tíma, t.d. tímabundið dvalarleyfi; ef maður er tímabundinn þá hefur maður lítinn tíma til þess að sinna einhverju
TÍMAKAUP
tímakaup eru þau laun sem maður fær fyrir hverja klukkustund sem maður vinnur
TÍMASÓKN
tímasókn segir til um hvernig nemendur mæta í kennslustundir í skóla
TJÓN
ef einhver hlutur verður fyrir tjóni þá skemmist hann; ef maður verður fyrir tjóni þá t.d. missir maður einhverja eign vegna þess að hún skemmist eða maður verður fyrir heilsutjóni ef maður veikist eða slasast
TOLLAFGREIÐA
þegar tollayfirvöld tollafgreiða vörur afhenda þau þeim sem flytur þær inn, t.d. fyrirtæki eða einstaklingi, vörurnar eftir að hann hefur greitt toll af þeim
TOLLAFGREIÐSLA
það er tollafgreiðsla þegar vörur eru tollafgreiddar
TOLLAYFIRVÖLD
tollayfirvöld fara með yfirstjórn tollamála og sjá til þess að tollur sé greiddur af vörum sem eru fluttar til landsins
TOLLFRELSI
tollfrelsi felst í því að það þarf ekki að greiða toll af ákveðnum vörum sem eru tollfrjálsar
TOLLFRÍÐINDI
tollfríðindi felast í því að litlir eða engir tollar eru á ákveðnum vörum eða vörum sem eru fluttar inn frá ákveðnum löndum samkvæmt sérstökum reglum eða samningum milli landa
TOLLFRJÁLS
tollfrjálsar vörur eru vörur sem maður þarf ekki að greiða toll af þegar maður flytur þær til landsins
TOLLSKYLDUR
tollskyldar vörur eru vörur sem maður þarf að greiða toll af þegar maður flytur þær til landsins
TOLLSKÝRSLA
tollskýrsla er greinargerð um innflutning á vörum sem þarf að gera á sérstakt eyðublað og skila til tollstjóra áður en vörurnar eru tollafgreiddar
TOLLSTJÓRAEMBÆTTI
tollstjóraembætti er opinber stofnun sem hefur yfirumsjón með tollafgreiðslu og innheimtu tolla, skatta og annarra opinberra gjalda á ákveðnu svæði
TOLLSTJÓRI
tollstjóri er yfirmaður tollstjóraembættis á ákveðnu svæði
TOLLUR
tollur er gjald sem er lagt á vörur sem eru fluttar til landsins
TÓMSTUNDANÁMSKEIÐ
tómstundanámskeið er námskeið sem fólk sækir í frítíma sínum til þess að læra eitthvað sem það hefur áhuga á og vill sinna í tómstundum sínum, t.d. tungumál eða að sauma eða teikna
TÓMSTUNDASKÓLAR
tómstundaskólar eru skólar þar sem kennd eru tómstundanámskeið
TÓMSTUNDIR
tómstundir eru frítími sem fólk notar til að sinna áhugamálun sínum; talað er um að fólk eigi sér tómstundagaman þegar það sinnir áhugamálum sínum í tómstundum
TÓNMENNT
tónmennt er námsgrein í grunnskóla þar sem nemendur læra tónlist, t.d. söng og hljóðfæraleik
TRÚFÉLAG
trúfélag er félag fólks sem hefur sömu trú; á Íslandi er fólk skráð í ákveðið trúfélag eða utan trúfélags eftir því sem við á
TRÚNAÐAREIÐUR
ef maður skrifar undir trúnaðareið, t.d. vegna vinnu sinnar, þá lofar maður að tala alls ekki um það sem gerist í vinnunni og það er lögbrot að rjúfa trúnaðareiðinn
TRÚNAÐARMÁL
ef eitthvað er trúnaðarmál þá má ekki segja neinum frá því; ef t.d. skýrsla er trúnaðarmál má ekki segja frá því hvað stendur í henni og ef laun eru trúnaðarmál má maður ekki segja frá því hvað maður fær í laun
TRÚNAÐUR
ef maður er bundinn trúnaði við einhvern þá hefur maður lofað því að segja ekki frá ákveðnum málum sem varða hann; læknar eru t.d. bundnir trúnaði við sjúklinga sína
TRYGGING
ef maður er með tryggingu hjá tryggingafélagi greiðir hún kostnað við tjón sem maður verður fyrir, t.d. á eign sem er tryggð, eða vegna heilsutjóns; tryggingin felur í sér samkomulag um það hvað eigi að bæta og hversu háa upphæð eigi að greiða ef tjón verður, oft sem hlutfall af verðmæti þess sem er tryggt
TRYGGINGA-SKÍRTEINI
tryggingaskírteini er sérstakt skjal frá t.d. tryggingafélagi sem sýnir hvaða tryggingar maður hefur
TRYGGINGAGJALD
tryggingagjald er upphæð sem launagreiðandi þarf að greiða ríkinu og er ákveðið hlutfall af laununum sem hann greiðir starfsmönnum sínum
TRYGGINGALÆKNIR
tryggingalæknir er læknir sem sér um að meta hvort fólk á rétt á þeim bótum og lífeyri úr almannatryggingum sem það fer fram á
TRYGGINGAMÁL
tryggingamál eru þau öll mál sem tengjast tryggingum
TRYGGINGAMÁLA-RÁÐHERRA
tryggingamálaráðherra er ráðherra sem stýrir tryggingamálaráðuneytinu fyrir hönd ríkisstjórnarinnar
TRYGGINGAMÁLA-RÁÐUNEYTIÐ
tryggingamálaráðuneytið er ráðuneyti sem hefur yfirumsjón með almannatryggingum í landinu; yfirmaður ráðuneytisins er tryggingamálaráðherra
TRYGGINGASKÍRTEINI
tryggingaskírteini er sérstakt skjal frá t.d. tryggingafélagi sem sýnir hvaða tryggingar maður hefur.
TÚLKAÞJÓNUSTA
túlkaþjónusta felst í því að túlkur aðstoðar fólk við ákveðnar aðstæður ef það kann ekki tungumálið eða hefur ekki nægilega gott vald á því
TÚLKUN
túlkun felst í því að túlkur fylgist með samræðum fólks sem kann ekki mál hvert annars og þýðir það sem er sagt jafnóðum af öðru tungumálinu yfir á hitt
TÚLKUR
túlkur er maður eða kona sem tekur að sér að fylgjast með samræðum fólks sem kann ekki mál hvert annars og þýða það sem sagt er jafnóðum af öðru tungumálinu yfir á hitt
TUNGUMÁL
fólk notar tungumál til að tala saman en ólíkar þjóðir tala mismunandi tungumál; ákveðin tungumál eru námsgreinar í skólum, t.d. enska og danska sem eru skyldunámsgreinar á Íslandi og í framhaldsskólum eru líka kennd t.d. þýska, franska og spænska
TUNGUMÁLAPRÓF
tungumálapróf er próf sem fólk þarf að taka til að sýna fram á færni í ákveðnu tungumáli, t.d. til að fá starf eða inngöngu í skóla
TVÍTYNGDUR
maður er tvítyngdur ef maður hefur tvö tungumál sem móðurmál eða kann annað tungumál jafn vel og móðurmál sitt
