:
43 fyrir 'M'
MAKABÆTUR
makabætur eru bætur úr almannatryggingum sem maki elli- eða örorkulífeyrisþega getur átt rétt á við sérstakar aðstæður
MAKALÍFEYRIR
makalífeyrir er greiðsla úr lífeyrissjóði sem maður getur átt rétt á ef maki manns deyr og hefur greitt í lífeyrissjóð í ákveðinn tíma
MAKI
maki manns er sá sem maður er giftur eða er í sambúð með
MÁLSHÖFÐUN
málshöfðun felst í því að stefna einhverjum fyrir dómstól vegna ákveðins máls
MÁLSMEÐFERÐ
málsmeðferð segir til um hvernig mál fyrir dómi eru meðhöndluð
MÁLSVARI
ef maður er málsvari einhvers, annaðhvort manneskju eða málefnis, þá er maður fulltrúi þess eða talsmaður
MÁNAÐARLAUN
mánaðarlaun eru þau laun sem fólk hefur fyrir vinnu sína í hverjum mánuði
MANNANAFNALÖG
mannanafnalög eru sérstök lög sem gilda um nöfn fólks og skráningu þeirra
MANNRÉTTINDASAMTÖK
mannréttindasamtök eru samtök sem standa vörð um mannréttindi, þ.e. grundvallarréttindi allra manna til þess að lifa og njóta frelsis og virðingar
MANNÚÐARÁSTÆÐUR
ef eitthvað er gert af mannúðarástæðum ræðst það af vilja til að sýna fólki sanngirni og góðmennsku
MANNÚÐARSJÓNARMIÐ
ef mannúðarsjónarmið ráða því sem er gert eða ákveðið þá miðar það að því að sýna fólki sanngirni og góðmennsku
MANSAL
mansal felst í því að selja fólk og neyða það til að vinna gegn eigin vilja, t.d. við vændi, yfirleitt langt frá heimalandi þess
MARKAÐSSETNING
markaðssetning er það hvernig vöru eða þjónustu er komið á framfæri við almenning. Umbúðir og auglýsingar eru t.d. hluti af markaðssetningu.
MEÐFERÐ
meðferð (á einstaklingi) hjá lækni, sjúkraþjálfara eða öðru heilbrigðisstarfsfólki miðar að því að bæta heilsu og líðan fólks og getur t.d. falist í lyfjagjöf eða æfingum; meðferð á máli hjá opinberri stofnun felst í því að fjalla um málið og undirbúa afgreiðslu þess
MEÐGANGA
meðganga er sá tími sem kona gengur með barn áður en hún fæðir það
MEÐLAG
meðlag er það sama og barnsmeðlag
MEÐLAGSGREIÐANDI
maður er meðlagsgreiðandi ef maður borgar barnsmeðlag
MEÐMÆLI
þegar einhver gefur manni meðmæli þá staðfestir hann að maður sé góður starfsmaður
MEGINREGLA
meginregla í einhverju máli er sú regla sem hefur mest vægi
MENNINGARHEIMAR
ólíkir menningarheimar eru staðir eða samfélög þar sem ríkir mjög ólík menning, t.d. mismunandi trúarbrögð, siðir og venjur
MENNINGARSJOKK
menningarsjokk er það sama og menningaráfall
MENNTAKERFI
menntakerfi er heildarskipulagið á allri fræðslu og skólastarfi í landinu frá leikskólum upp í háskóla ásamt námskeiðum fyrir fullorðna utan skólakerfisins, t.d. til endurmenntunar
MENNTAMÁL
menntamál eru öll mál sem tengjast skólum og menntun
MENNTAMÁLA-RÁÐHERRA
menntamálaráðherra er ráðherra sem stýrir menntamálaráðuneytinu fyrir hönd ríkisstjórnarinnar
MENNTAMÁLA-RÁÐUNEYTIÐ
menntamálaráðuneytið er ráðuneyti sem hefur yfirumsjón með menntamálum og menningarmálum í landinu; yfirmaður ráðuneytisins er menntamálaráðherra
MENNTASKÓLI
menntaskóli er framhaldsskóli sem leggur áherslu á bóklegt nám til stúdentsprófs; nemendur velja deildir eftir áhugasviði, t.d. máladeild eða stærðfræðideild
MENNTASTOFNUN
menntastofnun er stofnun þar sem fólk stundar nám eða rannsóknir; dæmi um menntastofnanir eru háskólar, framhaldsskólar og iðnskólar
MENNTUN
menntun er öll þekking og lærdómur sem maður aflar sér, m.a. með námi í skólum
MILLIFÆRSLA
millifærsla felst í því að peningar eru teknir út af einum bankareikningi og lagðir inn á annan bankareikning; maður getur millifært milli tveggja reikninga sem maður á sjálfur eða af sínum reikningi yfir á reikning annars manns
MILLILENDING
millilending felst í því að flugvél lendir einhvers staðar á leiðinni til áfangastaðarins, t.d. til að taka meira eldsneyti
MILLILIÐUR
milliliður milli tveggja aðila er maður eða fyrirtæki sem hefur milligöngu um samskipti eða viðskipti milli þeirra og kemur upplýsingum og boðum á milli þeirra
MILLINAFN
millinafn er nafn sem kemur á milli fornafns og eftirnafns
MILLIRÍKJASAMNINGUR
milliríkjasamningur er samningur sem gildir á milli tveggja eða fleiri ríkja um tiltekin mál
MÓÐURMÁL
móðurmál er það tungumál sem maður lærir fyrst að tala; börn læra móðurmálið heima hjá sér af foreldrum sínum, systkinum og öðru heimilisfólki og geta bæði talað það og skilið áður en þau byrja í skóla
MÓÐURMÁLSKENNSLA
móðurmálskennsla er formleg kennsla sem fólk fær í móðurmáli sínu í skóla eða á námskeiðum
MÓTFRAMLAG
mótframlag í lífeyrissjóð er ákveðin upphæð sem fyrirtækið, sem maður vinnur hjá, borgar í viðbót við það sem maður borgar sjálfur
MÓTTÖKUDEILD
móttökudeild í skóla er sérstök deild fyrir börn innflytjenda sem þurfa að læra íslensku um leið og þau fá kennslu í öðrum námsgreinum
MP3
MP3 (MPEG 1 Audio layer 3) er gagnaþjöppunarsnið fyrir hljóðskrár, þ.e.a.s. tölvuforrit sem þjappar saman hljóði og auðveldar flutning skráa milli tölva.
MUNNLEGUR
ef eitthvað er munnlegt fer það fram með því að fólk talar saman, t.d. er munnlegur samningur gerður í samtali og án þess að skrifað sé undir samkomulagið
MYNDLIST
myndlist felst í því að búa til listaverk með því t.d. að mála, teikna eða föndra; myndlist er kennd í grunnskólum sem sérstök námsgrein
MÆÐRALAUN
mæðralaun eru greiðslur sem kona getur átt rétt á úr almannatryggingum ef hún er einstætt foreldri með tvö eða fleiri börn undir 18 ára aldri á framfæri sínu
MÆÐRASKOÐUN
mæðraskoðun er reglulegt eftirlit með barnshafandi konu á meðgöngunni, heilsu hennar og þroska fóstursins; fyrsta mæðraskoðun fer yfirleitt fram á 12. viku meðgöngu og er síðan fylgst reglulega með konunni fram að fæðingu barnsins
MÆÐRAVERND
mæðravernd miðar að því að fylgst sé með heilsu barnshafandi kvenna á meðgöngunni og þroska fóstursins fram að fæðingu barnsins
