:
61 fyrir 'H'
HÁMARK
hámark er það mesta eða hæsta sem má vera eða getur orðið af einhverju, t.d. er hámarksgreiðsla hæsta greiðsla sem hægt er að greiða eða fá greidda
HANDHAFI
ef maður er handhafi einhvers, t.d. skuldabréfs eða ávísunar, þá hefur maður það í vörslu sinni
HANDTAKA
handtaka felst í því að lögregla handsamar fólk sem er grunað um að hafa framið afbrot
HÁSKÓLASTIG
háskólastig er skólastigið sem tekur við eftir framhaldsskóla; nám á háskólastigi er stundað í háskólum og öðrum skólum sem krefjast undirbúningsmenntunar úr framhaldsskóla
HÁSKÓLI
háskóli er fræðileg menntastofnun þar sem fólk getur stundað nám þegar það hefur lokið stúdentsprófi úr framhaldsskóla; háskólar hafa mismunandi deildir sem fólk velur sér þegar það sækir um nám
HEGNINGARLÖG
hegningarlög eru lög um refsingar fyrir afbrot
HEILBRIGÐIS-RÁÐUNEYTIÐ
heilbrigðisráðuneytið er ráðuneyti sem hefur yfirumsjón með heilbrigðismálum í landinu; yfirmaður ráðuneytisins er heilbrigðisráðherra
HEILBRIGÐIS-STARFSFÓLK
heilbrigðisstarfsfólk er fólk sem vinnur við heilbrigðisþjónustu, t.d. læknar, hjúkrunarfræðingar og sjúkraliðar
HEILBRIGÐISMÁL
heilbrigðismál eru öll mál sem snerta heilsufar og heilsugæslu
HEILBRIGÐISRÁÐHERRA
heilbrigðisráðherra er ráðherra sem stýrir heilbrigðisráðuneytinu fyrir hönd ríkisstjórnarinnar
HEILBRIGÐISSTOFNUN
heilbrigðisstofnun er stofnun þar sem unnið er að því að bæta heilsu fólks, t.d. sjúkrahús, hjúkrunarheimili eða heilsugæslustöð
HEILBRIGÐISVOTTORÐ
heilbrigðisvottorð er skrifleg yfirlýsing frá lækni sem staðfestir að maður sé við góða heilsu
HEILBRIGÐISÞJÓNUSTA
heilbrigðisþjónusta er öll almenn þjónusta sem snertir heilsu fólks; undir heilbrigðisþjónustu fellur starfsemi sjúkrahúsa, heilsugæslustöðva, hjúkrunarheimila o.fl.
HEILDARLAUN
heildarlaun eru öll launin sem maður fær greidd fyrir vinnu sína, t.d. bæði laun fyrir dagvinnu og fyrir yfirvinnu
HEILDARSAMTÖK
heildarsamtök eru samtök t.d. margra fagfélaga eða stéttarfélaga
HEILDARÚTGJÖLD
heildarútgjöld eru öll útgjöld manns á ákveðnu tímabili, t.d. í hverjum mánuði; heildarútgjöld fjölskyldu eru t.d. allir reikningar sem þarf að borga, allir peningar sem eytt er í mat og aðrar nauðsynjar o.s.frv.
HEILSA
heilsa er líkamlegt og andlegt ástand fólks
HEILSUFAR
ef heilsufar fólks er gott verður það sjaldan veikt
HEILSUGÆSLA
heilsugæsla er almenn heilbrigðisþjónusta sem fólk nýtur á sínu svæði eða hverfi; heilsugæsla fer t.d. fram á heilsugæslustöðvum og í skólum
HEILSUGÆSLULÆKNIR
heilsugæslulæknir er læknir sem starfar á heilsugæslustöð
HEILSUGÆSLUSTÖÐ
heilsugæslustöð er staður þar sem veitt er almenn heilbrigðisþjónusta við íbúa á ákveðnu svæði, t.d. byggðarlagi eða hverfi; á heilsugæslustöð starfa einn eða fleiri læknar og hjúkrunarfræðingar ásamt fleira starfsfólki og þar fer m.a. fram mæðraskoðun og ungbarnaeftirlit
HEILSUTJÓN
maður verður fyrir heilsutjóni ef heilsan versnar mikið vegna veikinda eða slyss
HEILSUVERND
heilsuvernd felst í því að fylgjast með og bæta heilsu fólks; undir heilsuvernd falla t.d. ungbarnavernd, mæðravernd og bólusetningar
HEIMABANKI
heimabanki er bankaþjónusta á netinu þar sem maður getur t.d. fengið aðgang að bankareikningum sínum úr tölvu, borgað reikninga og millifært peninga
HEIMAHJÚKRUN
heimahjúkrun felst í því að hjúkrunarfræðingur eða sjúkraliði kemur heim til sjúklings til þess að hjúkra honum, t.d. gefa honum lyf eða skipta á sáraumbúðum
HEIMASÍÐA
heimasíða er svæði á netinu sem hægt er að nálgast úr öllum tölvum með ákveðnu veffangi; á heimasíðu einstaklings, fyrirtækis eða stofnunar eru t.d. birtar ýmsar upplýsingar um eiganda síðunnar
HEIMILD
heimild er leyfi til að gera eitthvað, t.d. frá yfirvöldum
HEIMILI
heimili manns er þar sem maður á heima
HEIMILISFANG
heimilisfang er t.d. götunafn og húsnúmer hússins sem maður býr í
HEIMILISFRÆÐI
heimilisfræði er námsgrein í grunnskólum þar sem nemendum eru kennd heimilisstörf, t.d. að elda og baka
HEIMILISHJÁLP
heimilishjálp er aðstoð við heimilisstörf, t.d. þrif, þvotta og eldamennsku; fólk sem getur ekki annast heimilistörfin hjálparlaust vegna veikinda eða erfiðra aðstæðna af öðrum ástæðum getur sótt um að fá heimilishjálp hjá sveitarfélaginu
HEIMILISLÆKNIR
heimilislæknir er persónulegur læknir fólks, t.d. á heilsugæslustöð, sem það getur leitað til ef það sjálft eða einhver í fjölskyldunni veikist; venjulega hefur öll fjölskyldan sama heimilislækni
HEIMILISUPPBÓT
heimilisuppbót er tegund félagslegra bóta sem ellilífeyrisþegi eða örorkulífeyrisþegi getur átt rétt á mánaðarlega ef hann býr einn og hefur tekjutryggingu
HJÁLPARTÆKI
hjálpartæki er búnaður sem fólk notar sér til stuðnings í daglegu lífi ef það er fatlað, slasað eða veikburða, t.d. hjólastóll, heyrnartæki eða blindrastafur; hjálpartæki eru líka notuð til að auðvelda umönnun sjúklinga eða mikið fatlaðs fólks
HJÓN
hjón eru maður og kona sem eru í hjónabandi
HJÓNABAND
hjónaband er samband tveggja einstaklinga með lögbundnu samkomulagi um að eyða öllu lífinu saman og deila allri ábyrgð sín á milli; fólk getur gengið í hjónaband hjá presti eða sýslumanni
HJÚKRUN
hjúkrun felst í umönnun sjúklinga; þeir sem starfa við hjúkrun sjá t.d. um að gefa sjúklingum lyf og skipta á sáraumbúðum
HJÚKRUNARFRÆÐINGUR
hjúkrunarfræðingur hefur sérstaka háskólamenntun og réttindi til að starfa við hjúkrun, t.d. á sjúkrahúsum og heilsugæslustöðvum
HJÚKRUNARHEIMILI
hjúkrunarheimili er heilbrigðisstofnun fyrir fólk sem þarf reglulega umönnun vegna öldrunar; á hjúkrunarheimilum fær fólk þá umönnun sem það þarf frá hjúkrunarfræðingum, sjúkraliðum og öðru starfsfólki
HJÚSKAPARSTAÐA
hjúskaparstaða manns segir til um hvort maður sé t.d. giftur, í sambúð eða einhleypur
HJÚSKAPARVOTTORÐ
hjúskaparvottorð er vottorð sem staðfestir að fólk sé gift
HJÚSKAPUR
hjúskapur er það sama og hjónaband
HLUNNINDI
hlunnindi eru aukin réttindi eða fríðindi sem maður fær fyrir utan laun í vinnunni
HLUTABRÉF
hlutabréf er kvittun eða staðfesting á því að maður á ákveðinn hlut í hlutafélagi
HLUTAÐEIGANDI
hlutaðeigandi er einhver sem á hlut að máli, t.d. ákveðnu máli sem maður er að fjalla um
HLUTAFÉLAG
hlutafélag er fyrirtæki eða félag sem er í eigu nokkurra hluthafa; hver þeirra á sinn hlut í hlutafélaginu og getur ráðstafað honum eftir ákveðnum reglum
HLUTASTARF
ef maður vinnur hlutastarf þá vinnur maður aðeins hluta af vinnuvikunni, annaðhvort bara suma daga vikunnar eða bara hluta af vinnudeginum
HLUTHAFI
maður er hluthafi ef maður á hlut í hlutafélagi; hluthafi getur verið einstaklingur, félag eða fyrirtæki
HRAÐBANKI
hraðbanki er sjálfvirkt tæki sem er tengt við banka eða sparisjóð og maður getur notað til að taka út pening með greiðslukorti allan sólarhringinn
HUGBÚNAÐUR
hugbúnaður er tölvuforrit, einkum safn forrita, t.d. stýribúnaður og ritvinnsla.
HÚSALEIGA
húsaleiga er greiðsla fyrir leigu á húsnæði; yfirleitt borgar fólk húsaleigu mánaðarlega
HÚSALEIGUBÆTUR
húsaleigbætur eru styrkur sem fólk getur fengið frá sveitarfélagi eftir ákveðnum reglum til að greiða hluta af húsaleigu fyrir húsnæðið sem það býr í
HÚSALEIGUSAMNINGUR
húsaleigusamningur er samningur sem leigjandi gerir við leigusala um leiguupphæð o.fl.
HÚSBRÉF
húsbréf eru skuldabréf sem verða til við fasteignaviðskipti; í stað þess að fá peningagreiðslu fyrir eign fær seljandi húsbréf sem hann getur annaðhvort átt eða selt áfram
HÚSEIGANDI
ef maður er húseigandi þá á maður hús eða íbúð
HÚSNÆÐI
húsnæði er hús eða önnur bygging þar sem fólk býr eða vinnur
HVERFISSKÓLI
hverfisskóli er grunnskóli sem er í hverfinu þar sem maður býr; flest börn eru í þeim hverfisskóla sem er næst heimili þeirra
HVÍLDARTÍMI
hvíldartími er ákveðinn lágmarkstími sem fólk á rétt á að fá til að hvíla sig milli vinnudaga eða vakta samkvæmt kjarasamningum
HÖFUÐBORG
höfuðborg hvers lands er oft stærsta borg landsins og þar hafa stjórnvöld þess aðsetur
HÖFUÐBORGARSVÆÐIÐ
höfuðborgarsvæðið er landsvæði sem nær til höfuðborgarinnar og næsta nágrennis hennar; höfuðborgarsvæðið á Íslandi er t.d. öll Reykjavík og auk hennar aðallega Kópavogur, Hafnafjörður, Garðabær og Mosfellsbær
HÖNNUN
hönnun felst í því að fólk skapar hluti sem á að búa til, t.d. í smíði eða textílmennt; hönnun er námsgrein í grunnskóla
